Bez sieci, ale nie bezsilni. Kocmyrzów przygotowany na awarię
Status: W trakcie realizacji | Okres realizacji: 5 października – 3 listopada 2026
„Bez sieci, ale nie bezsilni. Kocmyrzów przygotowany na awarię” to projekt, który Fundacja Instytut Bezpieczeństwa Cyfrowego realizuje wspólnie z Klubem Senior+ w Kocmyrzowie w ramach programu Moc Małopolskich Społeczności. Jego celem jest przygotowanie mieszkańców wsi na kilkudobową przerwę w dostawie prądu i wody: zarówno w wymiarze praktycznym, czyli co zrobić we własnym domu, jak i informacyjnym, czyli skąd czerpać wiarygodne wiadomości i jak rozpoznać oszustwo pojawiające się po zdarzeniu kryzysowym.
Dlaczego realizujemy ten projekt?
W 2025 roku jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej z terenu gminy Kocmyrzów-Luborzyca brały udział w ponad 300 interwencjach związanych z wichurami i podtopieniami. Dłuższa przerwa w dostawie energii nie jest tu scenariuszem teoretycznym, a na wsi brak prądu oznacza zwykle także brak wody: pompa głębinowa i hydrofor wymagają zasilania. Mieszkaniec, który chce sprawdzić, co się dzieje, trafia na kolejną barierę, bo gmina informuje o awariach przez aplikację wymagającą naładowanego telefonu i zasięgu.
Drugim zagrożeniem są oszustwa wykorzystujące sytuacje kryzysowe. Podczas powodzi we wrześniu 2024 roku policja wykryła w ciągu tygodnia ponad 130 fałszywych zbiórek na powodzian i fałszywe SMS-y podszywające się pod Alert RCB. Po katastrofie autokaru na Węgrzech w sierpniu 2026 roku do rodzin ofiar dzwoniono z fałszywą informacją o śmierci bliskich, oferując ubezpieczenia. W całej Polsce odnotowuje się przypadki osób podszywających się pod pracowników wodociągów czy energetyki, które pod pretekstem awarii okradają mieszkańców. Te mechanizmy łączy jedno: oszuści wykorzystują nasze najlepsze odruchy – chęć pomocy, zaufanie do instytucji, troskę o bliskich – i uderzają wtedy, gdy emocje nie pozwalają myśleć na chłodno.
Cel projektu
Celem projektu jest podniesienie gotowości mieszkańców Kocmyrzowa na kilkudobową przerwę w dostawie prądu i wody.
Projekt ma na celu:
- przygotowanie gospodarstw domowych na kilka dni bez prądu i wody,
- zapoznanie mieszkańców z lokalnymi zasobami przydatnymi w sytuacji zagrożenia,
- rozwijanie umiejętności weryfikowania komunikatów i rozpoznawania dezinformacji,
- wzmocnienie odporności na oszustwa pojawiające się po zdarzeniach kryzysowych,
- stworzenie trwałego narzędzia informacyjnego dostępnego bez Internetu.
Co robimy?
Projekt podzieliliśmy na cztery etapy.
Zbieranie informacji o lokalnych zasobach. Przez dwa tygodnie zbieraliśmy od mieszkańców i instytucji wiedzę o miejscach, które mogą się przydać podczas awarii: remizach, aptekach, miejscach spotkań, punktach wydawania jodku potasu, tablicach sołeckich, bankomatach i stacjach paliw. Zgłoszenia przyjmowaliśmy przez formularz internetowy. Równolegle staraliśmy się nawiązać kontakt z sołtysem, Centrum Kultury i Promocji, szkołą oraz Zakładem Gospodarki Komunalnej.
Opracowanie mapy. Zebrane dane zweryfikowaliśmy i przekazaliśmy grafikowi. Tak powstała mapa „Gmina Kocmyrzów-Luborzyca. Mapa miejsc, które warto znać”, wydrukowana w nakładzie 250 egzemplarzy.
Spotkanie dla mieszkańców. Wydarzenie w Klubie Senior+ przy ulicy Centralnej 115 połączy trzy formy pracy. Prelekcje dają podstawę: jak przygotować gospodarstwo domowe na kilka dni bez prądu i wody oraz jak rozpoznawać oszustwa pojawiające się po zdarzeniach kryzysowych. Ćwiczenia stolikowe służą temu, żeby uczestnicy sami wykonali to, o czym usłyszeli, i przeprowadzili audyt gotowości własnego domu, a nie wysłuchali ogólnych zaleceń. Gra terenowa dla dzieci przenosi te same treści w przestrzeń miejscowości: uczestnicy odnajdują w okolicy miejsca przydatne w sytuacji zagrożenia i uczą się rozpoznawać je w codziennym otoczeniu.
Na początku spotkania uczestnicy otrzymają mapę zasobów okolicy, która będzie pomocna podczas zajęć. W ramach ćwiczeń samodzielnie wypełnią karty dotyczące gotowości własnego gospodarstwa domowego, a następnie zabiorą je ze sobą do domu.
Na wszystkich uczestników będzie czekał poczęstunek.
Poradnik dźwiękowy. Treści ze spotkania opracowujemy w formie dwóch odcinków poradnika audio, możliwego do pobrania i odsłuchania bez dostępu do Internetu. To rozwiązanie przyjęliśmy celowo: poradnik na wypadek awarii musi działać wtedy, gdy nie ma prądu i zasięgu.
Dla kogo jest projekt?
Projekt jest skierowany do mieszkańców Kocmyrzowa w gminie Kocmyrzów-Luborzyca, w powiecie krakowskim.
W spotkaniu wzięły udział trzy grupy: seniorzy korzystający z Klubu Senior+, dzieci w wieku od 8 do 14 lat wraz z opiekunami oraz pozostali dorośli mieszkańcy miejscowości. Udział był bezpłatny..
Z mapy skorzystają wszyscy mieszkańcy. Egzemplarze rozdaliśmy uczestnikom spotkania, a pozostałe trafiły do biblioteki i mamy nadzieję przekazać je także do innych punktów na terenie gminy, dzięki czemu będą dostępne także dla osób, które nie mogły przyjść.
Rezultaty
W spotkaniu wzięło udział 25 mieszkańców gminy Kocmyrzów-Luborzyca. Uczestnicy wyszli z niego z wypełnionymi kartami dotyczącymi własnego gospodarstwa: kartą kontaktową z numerami, częstotliwością radia oraz kartą przeglądu domowych zapasów. To nie są ogólne zalecenia, tylko dokumenty odnoszące się do konkretnego domu.
Trwałe rezultaty projektu:
- mapa „Gmina Kocmyrzów-Luborzyca. Mapa miejsc, które warto znać” w nakładzie 250 egzemplarzy, dostępna w bibliotece i innych punktach na terenie gminy,
- dwa odcinki poradnika dźwiękowego możliwe do pobrania i odsłuchania bez dostępu do Internetu,
- scenariusz gry terenowej dla dzieci oraz materiały ćwiczeniowe, które Fundacja może wykorzystać w kolejnych miejscowościach.
Partnerzy i finansowanie
Projekt realizuje Fundacja Instytut Bezpieczeństwa Cyfrowego wspólnie z Klubem Senior+ w Kocmyrzowie, prowadzonym przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Kocmyrzowie-Luborzycy.
Projekt „Bez sieci, ale nie bezsilni. Kocmyrzów przygotowany na awarię” został dofinansowany kwotą 7 500 złotych z programu Moc Małopolskich Społeczności, prowadzonego przez Fundację Biuro Inicjatyw Społecznych ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Wsparcia Organizacji Pozarządowych Moc Małych Społeczności.
Celem programu jest zwiększenie odporności lokalnych społeczności Małopolski na sytuacje kryzysowe poprzez wsparcie organizacji i grup działających na wsiach oraz w małych miejscowościach.


Bez sieci, ale nie bezsilni #1
Jak przygotować się na brak prądu i wody: zapasy wody i jedzenia, źródła ciepła, leki i samopomoc sąsiedzka.
Bez sieci, ale nie bezsilni #2
Schematy oszustw w sytuacjach kryzysowych, jak je rozpoznawać i skąd brać rzetelne informacje.
